Gevolgen voor Utrecht rechterlijke uitspraak Milieudefensie vs. de Nederlandse Staat

Op 7 september 2017 deed de rechter uitspraak in het Kort Geding voor gezonde lucht van Milieudefensie tegen de Nederlandse Staat. Milieudefensie werd hierbij volledig in het gelijk gesteld. Dit betekent dat de overheid alles in het werk moet stellen om op zo kort mogelijke termijn overal in Nederland aan de Europese luchtkwaliteitswet te voldoen.

Twee van de punten uit het vonnis luiden als volgt:
5.2. gebiedt de Staat om vooruitlopend op een luchtkwaliteitsplan binnen twee weken na de betekening van dit vonnis alle locaties in Nederland te identificeren waar op basis van de RIVM-inzichten nog sprake is of zal zijn van (te verwachten) overschrijdingen van de grenswaarden voor NO2 en PM10;
5.3) verbiedt de Staat met onmiddellijk ingang na de betekening van dit vonnis elke maatregel te (doen) treffen waarvan in de visie van het RIVM statistisch verwacht moet worden dat deze tot voortgaande dan wel hernieuwde overschrijding van de grenswaarden voor NO2 en PM10 zal leiden;

In Utrecht zijn veel lokale maatregelen genomen om de luchtkwaliteit te verbeteren, zoals de eerste milieuzone voor personenauto’s in Nederland, het mobiliteitsplan Slimme Routes, Slim Regelen, Slim bestemmen en het actieplan Schoon Vervoer. Maatregelen van het Rijk werken dit beleid echter tegen, zoals het verhogen van de maximumsnelheid op snelwegen naar 130km/u, de voorgenomen verbreding van de A27 en het gebrek aan medewerking voor uniforme bebording voor de milieuzone. Wij zien de uitspraak van de rechter als steun voor de Utrechtse lobby richting het Rijk. Naar ons inzien betekent dit dat er maatregelen die leiden tot mogelijke verdere overschrijding of hernieuwde overschrijding van de EU-norm niet meer getroffen mogen worden.

Naar aanleiding van deze rechterlijke uitspraak hebben de fracties van Partij voor de Dieren, ChristenUnie, GroenLinks en PvdA de volgende vragen:

1. Hoe interpreteert het college deze rechterlijke uitspraak en de gevolgen hiervan voor projecten in Utrecht?

Het RIVM moet binnen 14 dagen na de uitspraak een overzicht aan de minister leveren van de plaatsen waar sprake is of zal zijn van (te verwachten) overschrijdingen van de grenswaarden voor NO2 en PM10.

2. Is het college bereid om bij het RIVM of de minister dit overzicht op te vragen en zo inzicht te krijgen of naast de knelpunten die genoemd zijn in de gemeentelijke monitoringsrapportage luchtkwaliteit, mogelijke overschrijdingen ook in de gemeente Utrecht te verwachten zijn?

3. Zo nee, waarom niet? Zo ja, kan het college dit overzicht van mogelijke overschrijdingspunten in Utrecht delen met de raad?

4. Wat betekent de uitspraak voor de (potentiële) overschrijdingen van de jaargemiddelde grenswaarde voor stikstofdioxide zoals genoemd in de gemeentelijke Monitoringsrapportage lucht 2016?

De gemeente brengt de diepgaande weerstand in de stad tegen de verbreding van de A27 onder de aandacht van bestuurlijke partners, zoals de Rijksoverheid, maar lijkt tot nu toe geen gehoor te vinden.

5. Kan het college een overzicht verstrekken van voorgenomen plannen in Utrecht, bijvoorbeeld de verbreding van de A27 of de bouw van de biomassacentrale, waarvan mogelijkerwijs statistisch verwacht moet worden dat deze tot voortgaande dan wel hernieuwde overschrijding van de grenswaarden voor stikstofdioxide(NO2) en/of fijnstof (PM10)?

6. Kan het college concreet schetsen of deze uitspraak mogelijk de gemeente steunt in haar beleid ten aanzien van de voorgenomen plannen voor de verbreding van de A27 bij Amelisweerd?

Volgens de rechter moet de Nederlandse Staat nu komen met een plan, om op een zo kort mogelijk termijn alle overschrijdingen weg te nemen. Het college laat op dit moment onderzoeken welke maatregelen het meest bijdragen aan het verbeteren van de gezondheid van Utrechters, waaronder het verbeteren van de luchtkwaliteit.

7. Is het college van mening dat door deze uitspraak er ook lokaal actie moet komen om overschrijdingen van luchtvervuiling aan te pakken? Zo nee, waarom niet?